(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
9.51. అధ్యాయః 051
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
దేవలజైగీషవ్యయోశ్చరిత్రకీర్తనం॥ 1 ॥ బలభద్రస్యాదిత్యతీర్థాత్సోమతీర్థగమనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 9-51-0x(5207)(63085)
తస్మిన్నేవ తు ధర్మాత్మా వసతి స్మ తపోధనః।
గార్హిస్థ్యం ధర్మమాస్థాయ హ్యసితో దేవలః పురా॥ 9-51-1(63086)
ధర్మనిత్యః శుచిర్దాంతో యజ్ఞశీలో మహాతపాః।
కర్మణా మనసా వాచా సమః సర్వేషు జంతుషు॥ 9-51-2(63087)
అక్రోధనో మహారాజ తుల్యనిందాత్మసంస్తుతిః।
ప్రియాప్రియే తుల్యవృత్తిర్యమవత్సమదర్శనః॥ 9-51-3(63088)
కాంచనే లోష్ఠకే చైవ సమదర్శీ మహాతపాః।
దేవానపూజయన్నిత్యమతిథీంశ్చ ద్విజైః సహ।
బ్రహ్మచర్యరతో నిత్యం సదా ధర్మపరాయణః॥ 9-51-4(63089)
తతోఽభ్యేత్య మహాభాగ యోగమాస్థాయ భిక్షుకః।
జైగీషవ్యో మునిర్ధీమాంస్తస్మింస్తీర్థే సమాహితః॥ 9-51-5(63090)
దేవలస్యాశ్రమే రాజన్న్యవసత్స మహాద్యుతిః।
యోగనిత్యో మహారాజ సిద్ధిం ప్రాప్తో మహాతపాః॥ 9-51-6(63091)
తం తత్ర వసమానం తు జైగీషవ్యం మహామునిం।
దేవలో దర్శయన్నేవ నైవాయుంజత ధర్మతః॥ 9-51-7(63092)
ఏవం తయోర్మహారాజ దీర్ఘకాలో వ్యతిక్రమత్॥ 9-51-8(63093)
జైగీషవ్యో మునిస్తం తు దదర్శాథ స కేవలం।
ఆహారకాలే మతిమాన్పరివ్రాడ్ జమేజయ॥ 9-51-9(63094)
ఉపాతిష్ఠత ధర్మజ్ఞో భైక్షకాలే స దేవలం।
గౌరవం పరమం చక్రే ప్రీతిం చ విపులాం తథా॥ 9-51-10(63095)
దేవలస్తు యథాశక్తి పూజయామాస భారత।
ఋషిదృష్టేన విధినా సమా బహీః సమాహితః॥ 9-51-11(63096)
కదాచిత్తస్య నృయతే దేవలస్య మహాత్మనః।
చింతా సుమహతీ జాతా మునిం దృష్ట్వా మహాద్యుతిం॥ 9-51-12(63097)
సమాస్తు సమతిక్రాంతా బహ్వ్యః పూజయతో మమ।
న చాయమలసో భిక్షురభ్యభాషత కించన॥ 9-51-13(63098)
ఏవం విగణయన్నేవ స జగామ మహోదధిం।
అంతరిక్షచరః శ్రీమాన్కలశం గృహ్య దేవలం॥ 9-51-14(63099)
గచ్ఛన్నేవ స ధర్మాత్మా సముద్రం సరితాం పరిం।
జైగీషవ్యం తతోఽపశ్యద్రతం ప్రాగేవ భారత॥ 9-51-15(63100)
తతః సవిస్మయశ్చింతాం జగామాథామితప్రభః।
కథం సిక్షురచం ప్రాప్తః సముద్రే స్నాత ఏవ చ॥ 9-51-16(63101)
ఇత్యేవం చింతయామాస మహర్షిరసితస్తదా।
స్నాత్వా సఖుద్రే విధివచ్ఛుచిర్జప్యం జజాప సః॥ 9-51-17(63102)
కృతజxxxxx శ్రీమానాశ్రయం చ జగామ హ।
xxxxxxxxxx గృహీత్వా జనమేజయ॥ 9-51-18(63103)
తతః స ప్రవిశన్నేవ స్వమాశ్రమపదం మునిః।
xxxxxxxxx తత్ర జైగీషవ్యమపశ్యత॥ 9-51-19(63104)
న వ్యాహరతి చైవేనం జైగీషవ్యః కథంచన।
xxxxxxxx వసతి స్మ మహాతపాః॥ 9-51-20(63105)
తం దృష్ట్వా చాప్లుతం తోయే సామరే సాగరోపమం।
ప్రవిష్టxxxxx చాపి పూర్వమేవ దదర్శ సః॥ 9-51-21(63106)
xxxxx దేవలో రాజంశ్చింతయామాస బుద్ధిమాన్।
xxxxxxx తపసో జైగీషవ్యాస్వ యోగజం॥ 9-51-22(63107)
చింతయామాస రాజేంద్ర తదా స మునిసత్తమః।
మయా దృష్టః సముద్రే చ ఆశ్రమే చ కథంన్వయం॥ 9-51-23(63108)
ఏవం విగణయన్నేవ స మునిర్మంత్రపారగః।
ఉత్పపాతాశ్రమాత్తస్మాదంతరిక్షం విశాంపతే।
జిజ్ఞాసార్థం తదా భిక్షోర్జైగీషవ్యస్య దేవలః॥ 9-51-24(63109)
సోఽంతరిక్షచరాన్సిద్ధాన్సమపశ్యత్సమాహితాన్।
జైగీషవ్యం చ తైః సిద్ధైః పూజ్యమానమపశ్యత॥ 9-51-25(63110)
తతోఽసితః సుసంరబ్ధో వ్యవసాయీ దృఢవ్రతః।
అపశ్యద్వై దివం యాతం జైగీషవ్యం స దేవలః॥ 9-51-26(63111)
తస్మాచ్చ పితృలోకం తం వ్రజంతం సోఽన్వపశ్యత।
పితృలోకాచ్చ తం యాతం యాంయం లోకమపశ్యత॥ 9-51-27(63112)
`తస్మాదాదిత్యలోకం చ వ్రజంతం సోఽన్వపశ్యత।'
తస్మాదపి సముత్పత్య సోమలోకమభిష్టుతం।
వ్రజంతమన్వపశ్యత్స జైగీషవ్యం స దేవలః॥ 9-51-28(63113)
లోకాన్సముత్పతంతం తు శుభానేకాంతయాజినాం।
తతోఽగ్నిహోత్రిణాం లోకాంస్తతశ్చాప్యుత్పపాత హ॥ 9-51-29(63114)
దర్శం చ పౌర్ణమాసం చ యే యజంతి తపోధనాః।
తేభ్యః స దదృశే ధీమాఁల్లోకేభ్యః పశుయాజినాం।
వ్రజంతం లోకమమలమపశ్యద్దేవపూజితం॥ 9-51-30(63115)
చాతుర్మాస్యైర్బహువిధైర్యజంతే యే తపోధనాః।
తేషాం స్థానం తతో యతాం తథాఽగ్నిష్టోమయాజినాం॥ 9-51-31(63116)
అగ్నిష్టుతేన చ తథా యే యజంతి తపోధనః।
తత్స్థానమనుసంప్రాప్తమన్వపశ్యత దేవలః॥ 9-51-32(63117)
వాజపేయం క్రతువరం తథా బహుసువర్ణకం।
ఆహరంతి మహాప్రాజ్ఞాస్తేషాం లోకేష్వపశ్యత॥ 9-51-33(63118)
యజంతే రాజసూయేన పుండరీకేణ చైవ యే।
తేషాం లోకేష్వపశ్యచ్చ జైగీషవ్యం స దేవలః॥ 9-51-34(63119)
అశ్వమేధం క్రతువరం నరమేధం తథైవ చ।
ఆహరంతి నరశ్రేష్ఠాస్తేషాం లోకేష్వపశ్యత॥ 9-51-35(63120)
సర్వమేధం చ దుష్ప్రాపం తథా సౌత్రామణిం చ యే।
తేషాం లోకేష్వపశ్యచ్చ జైగీషవ్యం స దేవలః॥ 9-51-36(63121)
ద్వాదశాహైశ్చ సత్రైశ్చ యజంతే వివిధైర్నృప।
తేషాం లోకేష్వపశ్యచ్చ జైగీషవ్యం స దేవలః॥ 9-51-37(63122)
మైత్రావరుణయోర్లోకానాదిత్యానాం తథైవ చ।
సలోకతామనుప్రాప్తమపశ్యత తతోఽసితః॥ 9-51-38(63123)
రుద్రాణాం చ వసూనాం చ స్థానం యచ్చ బృహస్పతేః।
తానిం సర్వాణ్యతీతం చ సమపశ్యత్తతోఽసితః॥ 9-51-39(63124)
ఆరుహ్య చ గవాం లోకం ప్రయాంతం బ్రహ్మసత్రిణాం।
లోకానపశ్యద్గచ్ఛంతం జైగీషవ్యం తతోఽసితః॥ 9-51-40(63125)
త్రీల్లోఁకాన్ప్రవరాన్విప్రముత్పతంతం స్వతేజసా।
పతివ్రతానాం లోకాంశ్చ వ్రజంతం సోఽన్వపశ్యత॥ 9-51-41(63126)
తతో మునివరం భూయో జైగీషవ్యమథాసితః।
నాన్వపశ్యత లోకస్థమంతర్హితమరిందమ॥ 9-51-42(63127)
సోఽచింతయన్మహాభాగో జైగీషవ్యస్య దేవలః।
ప్రభావం సువ్రతత్వం చ సిద్ధిం యోగస్య చాతులాం॥ 9-51-43(63128)
అసితోఽపృచ్ఛత తదా సిద్ధాఁల్లోకేషు సత్తమాన్।
ప్రయతః ప్రాంజలిర్భూత్వా ధీరస్తాన్బ్రహ్మచారిణః॥ 9-51-44(63129)
జైగీషవ్యం న పశ్యామి తం శంసంతు తపోధనాః।
ఏతదిచ్ఛాంయహం శ్రోతుం పరం కౌతూహలం హి మే॥ 9-51-45(63130)
సిద్ధా ఊచుః। 9-51-46x(5208)
శృణు దేవల భూతార్థం శంసతాం నో దృఢవ్రత।
జైగీషవ్యో గతో లోకం శాశ్వతం బ్రహ్మణోక్షయం॥ 9-51-46(63131)
వైశంపాయన ఉవాచ। 9-51-47x(5209)
స శ్రుత్వా వచనం తేషాం సిద్ధానాం బ్రహ్మచారిణాం।
అసితా దేవలస్తూర్ణముత్పపాత పపాత చ॥ 9-51-47(63132)
తతః సిద్ధాస్త ఊచుర్హి దేవలం పునరేవ హ।
న దేవలగతిస్తత్ర తవ గంతుం తపోధన।
బ్రహ్మణః సదనే విప్ర జైగీషవ్యో యదాప్తవాన్॥ 9-51-48(63133)
వైశంపాయన ఉవాచ। 9-51-49x(5210)
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా సిద్ధానాం దేవలః పునః।
ఆనుపూర్వ్యేణ లోకాంస్తాన్సర్వానవతతార హ॥ 9-51-49(63134)
స్వమాశ్రమపదం పుణ్యమాజగామ పతంగవత్।
ప్రవిశన్నేవ చాపశ్యజ్జైగీషవ్యం స దేవలః॥ 9-51-50(63135)
తతో బుద్ధ్యా వ్యగణయద్దేవలో ధర్మయుక్తయా।
దృష్ట్వా ప్రభావం తపసో జైగీషవ్యస్య యోగజం॥ 9-51-51(63136)
తతోఽబ్రవిన్మహాత్మానం జైగీషవ్యం స దేవలః।
వినయావనతో రాజన్నుపసర్ప్య మహామునిం।
మోక్షధర్మం సమాస్థాతుమిచ్ఛేయం భగవన్నహం॥ 9-51-52(63137)
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా ఉపదేశం చకార సః।
విధిం యోగస్య పరమం కార్యాకార్యస్య శాస్త్రతః॥ 9-51-53(63138)
సన్నాయే కృతబుద్ధిం తం తతో దృష్ట్వా మహాతపాః।
సర్వాశ్చాస్య క్రియాశ్చక్రే విధిదృష్టేన కర్మణా॥ 9-51-54(63139)
సన్న్యాసే కృతబుద్ధిం తం భూతాని పితృభిః సహ।
తతో దృష్ట్వా ప్రరురుదుః కోఽస్మాన్సంవిభజిష్యతి॥ 9-51-55(63140)
దేవలస్తు వచః శ్రుత్వా భూతానాం కరుణం తథా।
దిశో దశ వ్యాహరతాం మోక్షం త్యక్తుం మనో దధే॥ 9-51-56(63141)
తతస్తు ఫలమూలాని పవిత్రాణి చ భారత।
పుష్పాణ్యోషధయశ్చైవ రోరూయంతే సహస్రశః॥ 9-51-57(63142)
పునర్నో దేవలః క్షుద్రో నూనం ఛేత్స్యతి దుర్మతిః।
అభయం సర్వభూతేభ్యో యో దత్త్వా నావబుధ్యతే॥ 9-51-58(63143)
తతో భూయో వ్యగణయత్స్వబుద్ధ్యా మునిసత్తమః।
మోక్షే గార్హస్థ్యధర్మే వా కిన్ను శ్రేయస్కరం భవేత్॥ 9-51-59(63144)
ఇతి నిశ్చిత్య మనసా దేవలో రాజసత్తమ।
త్యక్త్వా గార్హస్థ్యధర్మం స మోక్షధర్మమరోచయత్॥ 9-51-60(63145)
ఏవమాదీని సంచింత్య దేవలో నిశ్చయాన్వితః।
ప్రాప్తవాన్పరమాం సిద్ధిం పరం యోగం చ భారత॥ 9-51-61(63146)
తతో దేవాః సమాగంయ బృహస్పతిపురోగమాః।
జైగీషవ్యం తపశ్చాస్య ప్రశంసంతి తపస్వినః॥ 9-51-62(63147)
అథాబ్రవీదృషివరో దేవాన్వై నారదస్తథా।
జైగీషవ్యే తపో నాస్తి విస్మాపయతి యోఽసితం॥ 9-51-63(63148)
తమేవంవాదినం ధీరం ప్రత్యూచుస్తే దివౌకసః।
నైవమిత్యేవ శంసంతో జైగీషవ్యం మహామునిం॥ 9-51-64(63149)
నాతః పరతరం కించిత్తుల్యమస్తి ప్రభావతః।
తేజసస్తపసశ్చాస్య యోగస్య చ మహాత్మనః॥ 9-51-65(63150)
ఏవం ప్రభావో ధర్మాత్మా జైగీషవ్యస్తథాఽసితః।
తయోరిదం స్థానవరం తీర్థం చైవ మహాత్మనోః॥ 9-51-66(63151)
తత్రాప్యుపస్పృశ్య తతో మహాత్మా
దత్త్వా చ విత్తం హలభృద్ద్విజేభ్యః।
అవాప్య ధర్మం పరమార్థకర్మా
జగామ సోమస్య మహాxxxxxxర్థం। ॥ 9-51-67(63152)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి హ్రదప్రవేశపర్వణి ఏకపంచాశత్తమోఽధ్యాయః॥ 51 ॥

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes
9-51-7 నైవాపుంచత ధర్మతః ఇతి ఛ.పాఠః॥
9-51-8 న్యతిక్రమత్ వ్యత్యక్రామత్॥
9-51-16 అసితప్రభ ఇతి ఛ.పాఠః॥
9-51-46 భూతార్థం యథాభూతార్థం॥
9-51-47 ఉత్పపాత బ్రహ్మలోకం గంతుమితి శేషః। పపాత చ గగనాత్॥
9-51-54 సర్వాః క్రియా ఉత్సర్గేష్ఠ్యాదయః॥
9-51-56 మోక్షం సన్న్యాసం త్యక్తుం మనో దధే।
ఉత్సృష్టా నామగ్నీనాం పునరాధానం కర్తుమైచ్ఛత్॥
9-51-66 అసితో దేవల॥
9-51-51 ఏకపంచాశత్తతోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.